Home » Blog » Bệnh tự kỉ ở trẻ : Nguyên nhân, dấu hiệu nhận biết, triệu chứng, dinh dưỡng và cha mẹ nên làm gì khi con mắc bệnh tự kỉ?

Bệnh tự kỉ ở trẻ : Nguyên nhân, dấu hiệu nhận biết, triệu chứng, dinh dưỡng và cha mẹ nên làm gì khi con mắc bệnh tự kỉ?

Ngày nay, số trẻ em mắc bệnh tự kỉ ngày càng tăng lên, điều này khiến các bà mẹ cảm thấy lo lắng. Bệnh phổ biến như vậy, nhiều trẻ mắc như vậy, nhưng họ lại không hiểu rõ về căn bệnh tự kỉ, thành ra việc phát hiện phòng tránh bệnh khá khó khăn.

Tự kỷ là gì?

Chứng tự kỷ (còn gọi là tự bế, tự tỏa), là một tình trạng khiếm khuyết phức tạp về các khả năng phát triển của não bộ, tiến triển trong ba năm đầu đời của trẻ. Chứng tử kỷ có thể làm cho trẻ mất khả năng giao tiếp, nhất là về phương diện ngôn ngữ và có thể gây tổn thương cho chính trẻ vì các hành động tự gây hại, và quậy phá của trẻ.

Hiện nay tình trạng trẻ mắc chứng tự kỷ ngày càng tăng tuy nhiên số lượng trẻ được đưa tới các trung tâm y tế để điều trị khá ít. Thực tế, nhiều điều tra y tế đã chỉ ra trung bình cứ 100.000 trẻ em thì có 1 trẻ mắc bệnh này. Bé trai thường có nguy cơ mắc cao hơn so với bé gái khoảng 2-3 lần.

Bệnh nếu không được cứu chữa kịp thời sẽ để lại nhiều biến chứng phức tạp và rất khó điều trị.

Tự kỉ là gì ?
Tự kỉ là gì ?

Nguyên nhân của trẻ tự kỷ

Cho đến nay, người ta vẫn chưa rõ những nguyên nhân chính nào gây ra bệnh lý này. Một số người cho rằng bệnh không phụ thuộc vào tầng lớp kinh tế – xã hội cũng như các yếu tố rối loạn tâm lý đặc biệt của cha mẹ. Ý kiến khác lại cho rằng vấn đề dinh dưỡng, sang chấn tâm lý kéo dài trong quá trình mang thai của mẹ và sang chấn sản khoa có thể là yếu tố thuận lợi thúc đẩy bệnh phát sinh.

Cha mẹ cần chú ý để phát hiện càng sớm càng tốt các dấu hiệu tự kỷ ở trẻ để đưa đi khám toàn diện, tỉ mỉ (nhất là về thần kinh) nhằm phát hiện những nguyên nhân gây bệnh, từ đó có định hướng chăm sóc, điều trị thích hợp. Việc điều trị cần có sự kết hợp chặt chẽ giữa các nhà tâm lý học, tâm thần nhi và các trường chuyên dạy những trẻ này.

Nguyên nhân trẻ tự kỉ

  • Di truyền: Theo các nghiên cứu y học cho thấy 90% trẻ mắc bệnh tự kỉ là do di truyền, vì thế trong gia đình có người mắc bệnh tự kỉ thì on cháu họ sẽ có nguy cơ cao mắc bệnh tự kỉ.
  • Trong quá trình mang thai người mẹ mắc bệnh cúm, sởi … điều này ảnh hưởng tới sự phát triển của trẻ, không những có nguy cơ cao khiến thai nhi bị dị dạng mà còn khiến trẻ có nguy cơ mắc bệnh tự kỉ.
  • Đái tháo đường: các nghiên cứu tổng hợp đã chứng minh rằng, những người mẹ mắc bệnh đái tháo đường khi mang thai sẽ tăng gấp đôi nguy cơ mắc bệnh tự kỉ.
  • Những bà bầu sử dụng thuốc không theo chỉ định của bác sĩ, như thuốc an thần, axit valproic hoặc thuốc điều trị dạ dày, tá tràng, viêm khớp…đều khiến thai nhi dễ mắc bệnh tự kỉ sau khi trào đời.
  • Thuốc trừ sâu: Năm 2007 các nhà nghiên cứu khoa sức khỏe cộng đồng California cho biết phụ nữ trong 8 tuần đầu thời kì mang thai sống gần nơi ruộng đồng nông trại có phun nhiều thuốc trừ sâu, thuốc diệt cỏ sâu bọ … thì có nguy cơ mắc bệnh tư kỉ cao hơn những nơi có môi trường trong lành, sạch sẽ.
  • Gặp vấn đề về tuyến giáp: Vấn đề về tuyến giáp là do sự thiếu hụt tyroxin của người mẹ trong tuần 8 – 12 của kỳ thai nghén được công nhận là sản sinh ra những thay đổi trong não thai nhi dẫn tới tự kỷ.
  • Có các cuộc nghiên cứu gần đây cho biết, thai phụ bị căng thẳng, mệt mỏi, stress, u buồn … thì trẻ sinh ra dễ bị bệnh tự kỉ.
  • Nhiều chứng minh cho thấy trẻ bị thiếu sự quan tâm của cha mẹ, hay bị có cảm giác cô đơn, hoặc hay nghe nhạc vàng buồn u sầu ảo não thì dễ bị mắc bệnh tự kỉ.

Dấu hiệu nhận biết chứng tự kỷ ở trẻ

Trẻ mắc chứng tự kỷ, thường ít biểu lộ cảm xúc. Trẻ thường ngoan và rất dễ tính, không sợ, khóc khi người lạ bế, ít có biểu hiện nét mặt, cử chỉ, trẻ không nói hoặc nói rất ít, thường lặp lại các từ hoặc câu,.…

Chứng tự kỷ thường khiến trẻ có một số các hành vi kỳ lạ như thích những đồ chơi đơn giản, không màu mè, âm thanh. Bé thường xuyên cắn móng tay, nhai cổ áo, xé nhỏ giấy báo, trẻ giật tay, quay người, lắc, quay đồ vật hay làm những động tác rập khuôn…

Trẻ mắc chứng tự kỷ thường rất sợ sự thay đổi hoặc thích cảm giác không an toàn do đó trẻ mắc bệnh này thường phản ứng rất mãnh liệt khi thay đổi trang phục, kiểu tóc, không thích người khác động chạm vào người hoặc phản ứng đặc biệt khiến các trẻ khác sợ hãi khi bị trẻ khác lấy đồ chơi, đồ ăn ..

Một đặc điểm cũng dễ nhận biết trẻ mắc chứng tự kỷ là khi trẻ giận dữ, hoặc không đồng ý điều gì ấy, trẻ thường hét lên, nghe rất chói tai, bứt tóc, đạp chân, đạp tay xuống đất hoặc đập đầu vào sàn nhà….

Tự kỷ có nhiều đặc điểm đa dạng từ mức nhẹ đến nặng. Những trẻ mắc chứng tự kỷ thường.

– Có khó khăn trong giao tiếp với người khác: trẻ không cười, nhìn vào mắt người đối diện, không có tương tác với người chăm sóc, không bò/ đi đến người chăm sóc để được bế. Trẻ nói những từ, ngữ không có nghĩa, hay gầm gừ, có sự lặp lại không ngừng một từ hay một câu vô nghĩa. Trẻ như điếc mặc dù thính lực bình thường (giật mình khi có tiếng động).

– Có những hành vi dập khuôn, lặp đi lặp lại, ví dụ như lắc lư người ra phía trước và phía sau, đập đầu, giữ khư khư một đồ vật, bật tắt công tắc liên tục, chuyển đồ chơi từ tay này sang tay khác liên tục…

– Ít hứng thú và ít hoạt động. Trẻ em tự kỷ không phát triển được hoạt động chơi mang tính sáng tạo, ví dụ như trò chơi đóng vai “chúng ta hãy giả vờ là…”, theo cách mà những trẻ khác thường chơi. Việc chơi của trẻ Tự kỷ thường cứng nhắc dập khuôn: xoay bánh xe ô tô thay vì cho xe chạy, ít chơi lần lượt với bạn hoặc với anh chị em trong nhà…

– Khó thích ứng với sự thay đổi hoàn cảnh hoặc những công việc/ diễn biến thường diễn ra hàng ngày. Trẻ Tự kỷ cứng nhắc trong tư duy vì vậy trẻ gặp khó khăn để hiểu và tự điều chỉnh khi có sự thay đổi: trẻ đi theo một con đường nhất định để về nhà hoặc đến trường…, chơi xếp hình chỉ theo cách riêng của từng trẻ, chỉ ăn một thức ăn nhất định (cháo, bánh mì..). Nếu thay đổi cách khác với trẻ, lập tức trẻ phản ứng mạnh mẽ (la khóc, cào cấu…) để chống lại sự thay đổi.

– Những trẻ mắc hội chứng Tự kỷ thường bị ám ảnh với những vật cá biệt hay những hành vi đặc biệt, tập trung vào chúng mà không quan tâm đến những việc khác xung quanh.Trẻ cũng có “những vùng phát triển khả năng đặc biệt”. Một số trẻ tự kỷ tổn thương nặng ở nhiều khả năng nhưng họ cũng có thể thể hiện được những tài năng như trong lĩnh vực âm nhạc, nghệ thuật, toán và cơ khí.

Các dấu hiệu của chứng tự kỷ thường xuất hiện sớm từ những năm đầu đời, nhưng đôi khi chúng cũng xuất hiện sau một số tháng phát triển bình thường. Trong hầu hết các trường hợp, không thể xác định được sự kiện nào là sự kiện khiến trẻ đang phát triển bình thường lại dần thoái triển, rơi vào chứng tự kỷ.

Cha mẹ nên đưa trẻ tự kỷ đến các nhà chuyên môn (bác sĩ nhi, nhà tâm lý học, bác sĩ tâm thần…) nếu:

– 12 tháng tuổi, trẻ không bập bẹ, bi bô.

– 12 tháng tuổi, trẻ không ra hiệu, làm điệu bộ như vẫy tay, chỉ chỏ, với đồ chơi…

– 16 tháng tuổi, trẻ không nói được từ nào.

– 2 tuổi, trẻ không nói được câu ngắn nào đáp trả.

– Ở mọi độ tuổi, có sự mất/ suy thoái các kĩ năng ngôn ngữ và xã hội.

Các dạng tự kỷ

Tùy thuộc vào nguyên nhân hoặc biểu hiện của tự kỷ mà có thể chia bệnh ra làm nhiều loại khác nhau như rối loạn tự kỷ sớm  thường xuất hiện ngay từ khi trẻ mới chào đời.

Hội chứng Asperger với các biểu hiện như trẻ vụng về, sợ leo trèo, hầu hết các trẻ này còn vụng về cả trong chuyện đi đứng, hay vung vẩy hai tay và chúi đầu về phía trước, chạy một cách lúng túng, vươn dài hai cánh tay ra, rối loạn phát triển lan toả không đặc hiệu thường xảy ra không liên tục và có ít biểu hiện hơn.

Hội chứng Rett: rối loạn nhân cách tuổi nhỏ với các biểu hiện như cư xử không đúng cách, thường xuyên nổi nóng, đánh người khác…

Cha mẹ nên làm gì khi con mắc bệnh tự kỷ?

Tự kỷ là một vấn đề khiến nhiều bậc phụ huynh đau buồn vì những hành vi mà họ không thể hiểu nổi từ đứa con thân yêu.

Do đó một lời khuyên từ các chuyên gia y tế đối với những bậc cha mẹ có con mắc chứng tự kỷ không nên để cho sự lo lắng đó làm suy sụp tinh thần, vì điều này sẽ ảnh hưởng đến chất lượng của mối quan hệ với con và từ đó có thể làm bệnh trở lên trầm trọng thêm.

Ngoài ra, cha mẹ cần theo dõi phát hiện sớm các dấu hiệu bất thường của trẻ như quay video, ghi nhật ký hay ghi lại hình ảnh bằng của trẻ xem trẻ có xu hướng mắc chứng tự kỷ hay không. Những thông tin này có giá trị rất lớn đối với các chuyên gia trong việc đánh giá, chẩn đoán mức độ bệnh của trẻ.

Nếu phát hiện trẻ có các dấu hiệu bất thường của tự kỷ cần kịp thời đưa trẻ đến những trung tâm chăm sóc trẻ em hoạt động chuyên nghiệp để có những chẩn đoán và định hướng trị liệu một cách hiệu quả nhất.

Để không phải ân hận sau này, dù công việc có bận rộn thế nào đi nữa, cha mẹ cũng hãy dành thêm một chút thời gian mỗi ngày để vui chơi, nói chuyện với con yêu nhé.

Chế dinh dưỡng dành cho trẻ tự kỷ

Nhiều thực phẩm hỗ trợ rất tốt cho hoạt động não bộ, vì vậy, chúng được các nhà dinh dưỡng khuyến khích dành cho bệnh nhân tự kỷ. Vậy những loại thực phẩm nào là tốt nhất cho trẻ tự kỷ?

Tự kỷ đang gây nhức nhối trên thế giới, bao gồm cả Việt nam. Vì vẫn chưa xác định rõ nguyên nhân lẫn phương thuốc chữa trị tận gốc bệnh, nên điều duy nhất bạn có thể làm là sử dụng các bài tập về ngôn ngữ, hành vi cùng chế độ dinh dưỡng để phát triển khả năng nhận thức của trẻ, giúp bé tận hưởng cuộc sống tốt nhất.

Thực phẩm tốt cho trẻ tự kỷ

– Trẻ cần ăn nhiều trái cây, nhất là những quả mọng tươi vì chúng chứa nitrilosides cần thiết trong việc giải độc cơ thể. Thịt cá và các loại thịt gia cầm cũng cung cấp dưỡng chất cơ bản cho cơ thể.

– Thêm vào càng nhiều hành tây, tỏi trong món ăn của bé càng tốt. Hành tây kích thích bé miễn dịch, tỏi có khả năng chống nấm, ký sinh trùng và virus. Dầu oliu giàu axit oleic giúp hỗ trợ hệ thống miễn dịch hoạt động hiệu quả.

– Nên tránh các loại ngũ cốc như bắp, yến mạch, lúa mì, lúa mạch… Tuy vậy, với những trẻ “nghiện” ngũ cốc, bạn vẫn có thể cho bé ăn bột kiều mạch hay kê một hoặc hai lần mỗi tuần. Bên cạnh đó là các loại đậu (trừ đậu phộng) và sản phẩm từ sữa.

– Về thức uống, nước khoáng vẫn đứng đầu danh sách thực đơn của trẻ, nhất là trẻ tự kỷ, tránh các loại thức uống chứa chất hóa học, phẩm màu, đường…